Aydınlatan Bir Kandil Olabilmek

İnsanlar, medeniyet ve toplumlar, hayatın bazı dönemlerinde yollarını kaybedebilirler. Ne tarafa gideceğini, nereye tutunacağını, hangi sese kulak vereceğini bilemedikleri zamanlar olur. Bilginin çoğaldığı fakat hakikatin bulanıklaştığı, seslerin arttığı fakat doğru sesin ayırt edilmesinin zorlaştığı bir çağda yaşıyoruz. Efendimizin dünyayı şereflendirmesinin 1501. Yıl dönümünü idrak ederkenişte tam da böyle bir zamanda Kur’an, insanlığın önüne Hz. Peygamber’i birşahit, bir müjdeleyici, bir uyarıcı ve Allah’a çağıran bir davetçi olarak koyar. Ahzâb sûresinin 45-48. ayetleri, aslında Peygamber Efendimiz ‘in misyonunu birkaç güçlü kavramla özetler: Şahit, müjdeleyici, uyarıcı, Allah’a davet eden ve aydınlatan kandil. “Ey peygamber! Seni şahit, müjdeci, uyarıcı, izniyle Allah’a çağırıcı ve etrafını aydınlatan bir ışık olarak gönderdik.” Bu ifadelerde dikkat çeken ilk kavram şahitliktir. Peygamber, yalnızca vahyi insanlara ulaştıran bir elçi değildir; aynı zamanda gönderildiği toplumun hâline şahitlik eden bir rehberdir. Onun hayatı, vahyin hayata dönüşmüş hâlidir. Söyledikleri kadar yaşadıkları da insanlara yol gösterir. Belki de bugün en çok ihtiyaç duyduğumuz husus budur: Söylediğiyle yaşadığı birbirine benzeyen insanların azlığı. Çünkü insan, çoğu zaman söze değil, sözü taşıyan şahsiyete bakar. Bir insanın anlattığı hakikat, önce onun hayatında görünür hâle gelmelidir. Peygamber Efendimiz ’in “şahit” olması, bize davetin yalnızca anlatmak değil, aynı zamanda yaşayarak göstermek olduğunu öğretir. Bununla birlikte Peygamber bize biz ise bütün insanlığa vahyin ahlakıyla ahlaklanmış şahitleri olmak durumundayız. "İşte böylece sizin insanlığa şahitler olmanız, Resûl'ün de size şahit olması için sizi orta/mutedil/âdil bir ümmet kıldık."(Bakara-143) Ardından Kur’an, Peygamberimizi “müjdeleyici” olarak tanımlar. Bu da bize İslam’ın insanla kurduğu ilişkinin yalnızca korku üzerine kurulmadığını gösterir. Allah’ın rahmeti vardır. Affı vardır. Bağışlaması vardır. Cenneti vardır. Tövbe kapısı açıktır. Yeniden başlamak mümkündür. Bugün insanlara din anlatırken umut verme, teşvik etme, sevdirme ve sevindirme dilini mutlaka yaygınlaştırmamız gerekir.Günah işleyene sadece günahını göstermek değil, Allah’ın rahmetini de göstermek gerekir. Hata yapana yalnızca düştüğü yeri değil, yeniden ayağa kalkabileceği yolu da göstermek gerekir. Fakat Kur’an, Peygamberimizi sadece müjdeleyici olarak bırakmaz. Onu aynı zamanda “uyarıcı” olarak tanımlar.Çünkü gerçek merhamet, insanı tehlikeye karşı uyarmaktır. Bir baba çocuğunu uçurumun kenarında gördüğünde susmaz. Bir öğretmen öğrencisinin yanlış bir yola gittiğini gördüğünde sessiz kalamaz. Bir manevi rehber, yolun sonunda tehlike olduğunu biliyorsa bunu söylemekten çekinmez.Dolayısıyla tebliğ, sadece insanların hoşuna giden şeyleri söylemek değildir. Bazen hakikati, kırmadan ama saklamadan söyleyebilmektir. Burada çok hassas bir denge vardır: Müjde, insanı rehavete düşürmemeli; uyarı da insanı ümitsizliğe sürüklememelidir. Peygamber’i davet, insanı Allah’ın rahmetine yaklaştırırken günahın ve yanlışın tehlikesine karşı da uyandırır.Devamında çok muhteşem bir ifade gelir: “Allah’a çağıran...” Dikkat edelim: Peygamber insanları kendisine değil, Allah’a çağırmaktadır.Bu, davetin belki de en önemli ilkesidir.Hakiki davetçinin amacı kendi çevresini büyütmek, kendi ismini öne çıkarmak veya insanları kendisine bağlamak değildir. Onun görevi insanları Allah’a yönlendirmektir.Bu ölçü bugün hepimiz için geçerlidir.Bir insanı dine kazandırdığımızda onu kendimize mi bağlıyoruz, yoksa Rabbine mi yaklaştırıyoruz? Bir gence rehberlik ettiğimizde onu bizim sözümüzün takipçisi mi yapıyoruz, yoksa Kur’an’ın ve sünnetin yolunda yürüyen bir şahsiyet mi yetiştiriyoruz?İşte davetin samimiyeti burada ortaya çıkar. Ayette bunun hemen ardından “Allah’ın izniyle” ifadesi gelir. Bu ifade, davetçinin haddini bilmesini öğretir. Biz anlatırız, fakat hidayeti biz veremeyiz. Biz gayret ederiz, fakat kalpleri değiştiren Allah’tır. Biz kapıyı gösteririz, fakat o kapıdan kimin gireceğini Allah bilir. Bu nedenle tebliğ insanı kibirden korumalıdır. Çünkü hidayet bizim başarımız değil, Allah’ın lütfudur. Ve sonra bütün bu görevlerin ardından çok etkileyici bir benzetme gelir: “Aydınlatan bir kandil.” Kandil, karanlıkta yol gösterir. Fakat kandilin çevresini aydınlatabilmesi için önce kendisinin yanması gerekir.Belki de Peygamber Efendimiz ‘in hayatındaki fedakârlığın en güzel özeti budur. O yandı ki ümmet onun hakikat nurunda aydınlansın. Acı çekti ki insanlar huzur bulsun. Yalnız kaldı ki insanlar Allah’la buluşsun. Mekke’nin şirk karanlığından Medine’nin iman aydınlığına uzanan bu mücadele, şu hakikate işaret eder:Başkalarına ışık olmak isteyen, önce kendi içinde yanmaya razı olmalıdır. Ardından Kur’an müminlere şöyle seslenir: “Müminlere, Allah’tan kendileri için büyük bir lütuf bulunduğunu müjdele.” Ne kadar güzel bir son… Bunca sorumluluk, bunca mücadele ve bunca uyarının ardından müminin önüne yine ümit konuluyor.Çünkü Allah yolunda yürüyen insan, hiçbir zaman sahipsiz değildir.Bazen yol zorlaşabilir. İnsanlar seni anlamayabilir. Söylediklerin eleştirilebilir. Doğru bildiğin yolda yalnız kalabilirsin. Fakat Kur’an, mümine şunu hatırlatır: Allah’ın lütfu büyüktür. Bu sebeple mümin, insanların alkışına, zamanın akışına, konjonktürün bakışına göre değil, Allah’ın rızasına göre yürür. Nitekim 48. ayette şöyle buyurulur: “Kâfirlere ve münafıklara itaat etme; onların eziyetlerine aldırma ve Allah’a tevekkül et. Vekil olarak Allah yeter.” Burada davetçinin en büyük dayanağı ortaya konur: Tevekkül. Hakikati anlatırkensevilmeyebilir, iyilik yaparken herkes seni takdir etmeyebilir.Doğruyu savunurken yalnız kalabilirsin.Fakat bütün bunlar, doğru bildiğin yoldan vazgeçmenin gerekçesi değildir. Çünkü mümin şuna inanır ki insanların rızası değişkendir; Allah’ın rızası ise kalıcıdır.İnsanların alkışı bugün vardır, yarın yoktur.İnsanların sevgisi bugün güçlüdür, yarın öfkeye dönüşme ihtimali vardır.Ama Allah’ın rızası ve hoşnutluğu zaman ve zemine göre değişen pragmatist bir olgu değildir. Özetleyecek olursak Ahzab suresinin ilgili ayetlerinin bizlere bıraktığı en güçlü mesajlar şunlar olsa gerektir. Hayatını imanına “Şahit”kıl. İman edenleri ödülle, cennetle ve Cemalullahla “Müjdele.” Tuğyan edenleri ve ifsat edenleri “Uyar.” Daiyen illallah ol “Allah’a çağır.” Cehalet karanlığında“Kandil” ol. İnsanların baskısı karşısında “Eğilme.” Ve bütün bunları yaparken “Allah’a güven.” Bugün dünyanın belki de en fazla ihtiyaç duyduğu şey, karanlığa kahreden insanlar değil; zifiri karanlık dahi olsa için için yanıp kandil olmayı göze alan insanlardır.Çünkü karanlığa sövmek veya şikâyet etmek kolaydır.Asıl mesele, bir çerağ, bir mum, bir kandil olup yanabilmek ve insanlığı hakikatin nuruyla aydınlatabilmektir.