SEYDİŞEHİR ÇİFTÇİSİ ÜVEY EVLAT MI? 100 KİLOMETRELİK YOLDA ADALET, KANTARDA İSE 600 TL’LİK MAĞDURİYET!

Ziraat Mühendisi Mustafa Yüksel

Seydişehir’in kıymetli üreticilerinin karşı karşıya kaldığı bazı sorunları bu haftaki köşe yazımda kamuoyunun dikkatine sunmak istiyorum.

Malumunuz, ilçemizin en önemli geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Seydişehir, tarihi boyunca tarımla anılmış, ekonomisine çiftçilik yön vermiştir. Yıllardır inşaat sektöründen sanayiye, gıda sektöründen ticarete kadar birçok sektörün en büyük müşterilerinden biri çiftçilerimiz olmuştur.

İlçemizin inşaat ve müteahhitlik sektöründe faaliyet gösteren esnaf ve iş insanlarına sorun; geçmiş yıllarda satılan her 10 evin 7’sini çiftçilerimiz satın alırdı. Sanayi ve gıda sektörü için de durum farklı değildi. Çünkü çiftçinin kazandığı para ilçede kalır, esnafa, sanayiciye, inşaat sektörüne ve dolayısıyla bütün Seydişehir ekonomisine can verirdi.

Peki bugün ne değişti?

Bugün susuzluk, artan girdi maliyetleri ve düşen üretici kazançları karşısında çiftçimiz geçim mücadelesi vermektedir. Eskiden yatırım yapan, ev alan, iş yerini büyüten üreticimiz bugün evinin kömürünü nasıl alacağını düşünür hâle gelmiştir.

Üstelik çiftçimizin sırtındaki yük bununla da sınırlı değil. Tarla kiralamak isteyenlerin birbirleriyle yarışarak fiyat yükseltmesi sonucunda, 20 bin metrekarelik bir tarlanın yıllık kira bedeli yarım asgari ücret civarında bir kazanca denk gelir hâle gelmiştir. Üretici daha tarlasını ekmeden önemli bir maliyetin altına girmektedir.

Pancar ekecek olan üreticimiz yüksek fiyatlarla tonaj bulma derdinde. Mazot, sulama bedelleri, işçilik, gübre ve diğer girdiler derken üreticinin kazancı daha ürün tarladayken erimektedir.

Evlatlarına lüks bir yaşam sunmayı geçtik; bugün temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan üreticilerimiz yalnız bırakılmaktadır.

Bu şartlarda kimi üreticimiz alternatif ürünlere yöneliyor, kimi hayvancılıkla ek gelir elde etmeye çalışıyor. Oysa ellerinden tutulması, desteklenmesi ve önlerindeki engellerin kaldırılması gereken en kıymetli kesim çiftçilerimizdir.

Fakat Seydişehirli üretici, yıllardır alışageldiğimiz uygulamaların tam tersiyle karşı karşıya kalmaktadır.

Gelelim asıl meseleye: Şeker pancarında nakliye adaletsizliği!

Malumunuz, şeker pancarı üretimi Konya Şeker Fabrikası ile sözleşmeli olarak yapılmaktadır. Ancak pancar nakliye ücretlerine baktığımızda Seydişehirli üreticinin neden bu kadar mağdur olduğunu anlamakta güçlük çekiyoruz.

Çumra Şeker Fabrikası’na yaklaşık 15 kilometre mesafedeki Alibeyhüyüğü Mahallesi’nden pancarın kilogramı yaklaşık 300 TL nakliye bedeliyle taşınırken, Çumra Şeker Fabrikası ile Seydişehir arasındaki yaklaşık 100 kilometrelik mesafe için kilogram başına 480 TL nakliye bedeli belirlenmektedir.

Şimdi soruyorum:

15 kilometrelik mesafede 300 TL olan nakliye bedeli, yaklaşık 100 kilometrelik Seydişehir taşımacılığında neden 480 TL’dir? Mesafe hesabı hangi ölçülere göre yapılmaktadır? Nakliye tarifelerinde hangi kriterler esas alınmaktadır?

Üreticilerimizin ve nakliyecilerimizin haklı olarak sorguladığı konu şudur: Nakliye fiyatları belirlenirken Seydişehirli üreticinin menfaati ne kadar gözetilmektedir?

Bir başka örnek ise ilçemizde bulunan Seydibey Patates Fabrikası’dır. Çumra’da üretilen patatesin Seydişehir’deki fabrikaya yaklaşık 600 TL nakliye bedeliyle getirildiği ifade edilmektedir. Çumra’dan Seydişehir’e patates 600 TL’ye taşınırken, Seydişehir’den Çumra’ya pancar için belirlenen bedel 480 TL’dir.

Bu farklılıkların hangi hesaplamalara dayandığının açıklanması gerekmiyor mu?

Asıl şaşırtıcı tablo ise pancar kantarlarında yaşanıyor!

10 Kasım tarihine gelmiş bulunuyoruz. Kesecik, Gevrekli, Ortakaraören ve Karabulak kantarları 25 Ekim tarihinde açılmış.

Nakliye ücretleri konusunda kamyoncularımıza uygun fiyat verilmediğini kabul edelim. Peki o zaman kantarlar neden daha erken açılmadı? Üreticinin pancarını tarladan kaldırabilmesi için neden yeterli organizasyon yapılmadı?

Daha da önemlisi, kantarlara alınan pancarların nakliyesi için 600 TL’ye varan fiyatlar ortaya çıkarken, aynı pancarın tarladan yaklaşık 480 TL’ye taşınması söz konusu!

Yani Kesecik’te tarladan 480 TL’ye çekilebilen pancar, kantardan 600 TL’ye taşınabiliyor.

Doğal olarak nakliyeci kantardan yük almayı tercih ediyor. Tarlada bekleyen pancar ise taşınmayı bekliyor. Üretici kamyon bulamadığı için römorkuyla sıraya giriyor, zaman kaybediyor ve mağduriyet yaşıyor.

Burada sormak istiyorum:

Üreticinin pancarını tarladan kaldırmasını kolaylaştırmak yerine, tarladan taşıma daha dezavantajlı hâle getirilerek çiftçi kendi kaderine mi terk ediliyor?

Eskiden kantar nakliye bedelleri tarladan yapılan taşımaya göre daha düşük olurdu. Nakliyeciler pancarı tarladan çekebilmek için adeta yarışırdı. Çünkü sistem üreticinin ürününü tarladan kaldırmasını kolaylaştıracak şekilde işlerdi.

Bugün ise tam tersi bir tabloyla karşı karşıyayız.

Ben bu kararları verenlerin yerinde olsaydım öncelikle üreticimin mağduriyetini düşünürdüm. Kantardan taşımaya verilen bedelden daha yüksek bir bedeli tarladan çekilen pancara vererek üreticinin ürününü zamanında kaldırmasına yardımcı olmaya çalışırdım.

Çünkü üreticinin pancarı tarlada kaldığında yalnızca üretici değil, nakliyeci de fabrika da kaybeder.

Bir diğer önemli sorun ise pancarda uygulanan fire meselesi!

Seydişehir’den Çumra’ya gönderilen pancar kamyonlarında uygulanan fire oranları ile Seydişehir kantarlarında uygulanan fire oranlarının aynı olduğu, örneğin yüzde 8 fire verilen pancarın burada da yüzde 8 fireye tabi tutulduğu görülmektedir.

Ancak asıl sorun bundan sonra başlamaktadır.

Çumra’ya gönderilen pancarda fire olarak düşülen toprak üreticiye geri verilmezken, Seydişehir’deki kantarlarda fire olarak düşülen toprağın üreticiye geri verildiği ifade edilmektedir.

Şimdi bir hesap yapalım:

Bir kamyon pancara yüzde 8 fire uygulandığında, fireden düşülen toprak üreticiye geri veriliyorsa, üretici açısından fiilî kayıp yüzde 16’ya varan bir mağduriyete dönüşebilmektedir.

Çumra’da fire olarak düşülen toprak geri verilmiyorsa, Seydişehir’de neden geri veriliyor? Aynı pancar, aynı fabrika, aynı üretim sözleşmesi ama farklı uygulamalar!

Eğer düşülen toprak üreticiye geri verilecekse fire hesabı nasıl yapılıyor? Geri verilmeyecekse neden Seydişehir’deki üreticiye böyle bir uygulama yapılıyor?

Üreticiye aynı üründe, aynı fabrikaya gönderilen pancarda farklı uygulama yapılmasının izahı nedir?

Biz kimsenin hakkının yenilmesini istemiyoruz. Nakliyecimizin de emeğinin karşılığını almasını istiyoruz. Ancak nakliyecinin kazancı ile üreticinin mağduriyeti arasında bir tercih yapılacaksa üreticinin ezilmesine seyirci kalınmamalıdır.

Burada amacımız kimseyi hedef göstermek değil, yıllardır üretim yapan Seydişehirli çiftçinin hakkını savunmaktır. İstediğimiz tek şey şeffaflık, eşitlik ve adalettir.

Seydişehirli üretici susuzlukla mücadele ediyor, yüksek maliyetlerle mücadele ediyor, ürününü satmak için mücadele ediyor. Şimdi bir de pancarını tarladan kaldırabilmek ve hakkaniyetli nakliye bedeli alabilmek için mücadele etmek zorunda kalıyor.

Unutulmamalıdır ki çiftçi yalnızca kendi ailesinin geçimini sağlamaz. Çiftçinin kazancı Seydişehir’in ekonomisidir. Çiftçi kazanırsa esnaf kazanır, sanayici kazanır, inşaat sektörü kazanır, ilçe kazanır.

Çiftçinin beli doğrulmazsa Seydişehir’in ekonomisi de doğrulmaz!

Buradan Konya Şeker yetkililerine çağrıda bulunuyorum:

Seydişehirli üreticilerimizin nakliye ücretleri, kantarların açılış tarihleri, tarladan pancar taşıma bedelleri ve fire uygulamaları konusunda yaşadığı mağduriyetler açıklığa kavuşturulmalıdır. Nakliye tarifeleri yeniden değerlendirilmeli, üreticiler arasında mesafeye ve emeğe dayalı adil bir sistem kurulmalıdır.

Bizim beklentimiz ayrıcalık değil, hakkımız olan adalettir.

Seydişehir çiftçisi üvey evlat değildir!

Adalet duygusunu kendinize düstur edinmeniz, üreticimizin sesine kulak vermeniz temennisiyle…

Ziraat Mühendisi Mustafa YÜKSEL