‘SEVMEK DERDİ’
“Sevdiğimi demez isem/ sevmek derdi boğar beni” Y. Emre
Büyük yıkımlara, hesaba gelmez kayıplara ve acılara neden olan savaşlar, göçler gibi milletçe yaşadığımız felaketlerde, zor zamanlarımızda sevgimizin odağında hep vatan olmuştur.
Vatan ve özgürlük temalı eserlerinin çokluğu sebebiyle ‘Vatan Şairi’ diye tanıdığımız Namık Kemal’in (1840- Gelibolu 1888) çok iyi bildiğimiz ve çok sevdiğimiz eserlerinden biri Vatan Yahut Silistre’dir. Tarihimizde 93 Harbi olarak bilinen (1877-78) Osmanlı- Rus savaşları kıyametinin hâsıl ettiği acılarla kaleme aldığı, içinde ‘Git vatan Kâbe’de siyaha bürün/ Bir kolun Ravza-i Nebi’ye uzat/ Kâinata o hey’etinle görün’ gibi mısraların bulunduğu ‘Vaveyla’ şiiri ne yandan bakılsa bir çığlık, uzun bir ağıttır.
“Her paragrafı ‘insan vatanını sever; çünkü…’ cümlesiyle başlayıp ardından bir bir bu sevginin gerekçelerini sıraladığı ‘Vatan’ makalesini üniversitede Yeni Türk Edebiyatı derslerinizden birinde okumuştuk.
Edebiyatımızda vatan, bayrak, özgürlük şiirleri biliriz ki büyük bir külliyat oluşturacak çaptadır ve öğrencilik yıllarımızda İstiklal Marşı’mız başta olmak üzere bunlardan en az birini ezberleyip okumuşuzdur.
(06 Kasım 2026) akşamı Şaban Cengiz’de Seydişehir Belediyesi’nin organize ettiği Prof. Oğuzhan Aydın Hoca’nın ‘İlk Kale Aile’ adlı konferansını izliyordum. Âşık ve tasavvuf edebiyatımızın meşhurlarından okuduğu şiirlerle salonda hoş bir sevgi halesi oluşturan Hoca’nınsahneden ayrılmadan söylediği ‘eşini, işini, aşını, yurdunu, milletini sev; dilini, dini, tarihini iyi tanı!’cümleleri ile Yunus Emre’den naklettiği ‘Sevdiğimi demez isem/ Sevmek derdi boğar beni’ mısraları zihnimde sevgi sözleri eşliğinde bir noktada odaklandı. Yurt sevgisiydi bu. İnsan vatanını niçin severdi, seven ne yapardı, sevmeyen ne yapmazdı…
15 Temmuz badiresini yaşadığımız günlerde Prof. Kemal Sayar’ın Gerçek Hayat Dergisi’nde yayımlanan ‘Yurdunu Sev’ başlıklı yazısı tıpkı Vatan Makalesi gibi sevginin sosyolojik- psikolojik temellerini çok güzel gösteriyordu.
Aşağıdaki satırlar bende yıllar sora ‘Vatan Makalesi’ni yeniden okuyormuşum duyguları hâsıl edip öğrencilik yıllarıma götüren o yazının bir bölümüdür:
“ … Bu yurdu sevenler sadece bu zamanda yaşayan insanlar değildir, onlar Mohaç’ı, Malazgirt’i, Çanakkale’yi ve bugünü aynı anda yaşayan, geçmişin zafer ve yenilgilerini bugün de tekrar eden insanlardır. Her gün seferberliğe çağrılacakmış gibi, her vakit bir istiklal harbi verecek gibi, kalbini bu toprağın kalbine bitişik tutanlar sever bu yurdu. Mayası iyilik olan ruhlar sever.Yurdunu sevmek için iyi olması gerekir bir insanın, toprağı kirletenden hesap sorabilecek kadar cesur olması gerekir. Yurdunu sevmek cesaret ister. Yurdunu harim-i ismeti bilip gâvura göğsünü siper edebilenlerin cesareti...”
Kimi sesler vardır; ruhumuza öyle işler kikişiliğimizin,kimliğimizin en önemli temel taşı olur;zor zamanlarımızda en sağlam sığınağımız olur. Hocanın naklettiği şu hikâyedeki gibi…
“İngiltere’de bir yurtta bir fikir tartışması oluyor, kimden dinlediğimi hatırlamadığım hikâyelerden biri, şaraplar ve zaman yuvarlanıyor, İngilizler bizim ateist Türk delikanlıya yüklendikçe yükleniyor. Türklüğünün bütün işaretlerini silmesini ister gibi, üzerine sinmiş Anadolu kokusundan utanç duymasını ister gibi şarkiyatçılığın bütün zehirli kelimeleriyle abanıyorlar ruhuna.
Ne oluyor biliyor musunuz tam şafak vakti, o delikanlı herkesin şaşkın bakışları arasında bir masanın üzerine çıkıyor ve içinden koparak gelen bir sese yetişmeye çalışırcasına, gürül gürül ezan okuyor. Ezan okuyor bizim ateist genç. Varlığını tehdit altında hissettiğinde, saf duygu haline gelerek tepkisini gösteriyor. O duyguya yaslanarak gövdesini siper ediyor o da, ‘sizin kelimeleriniz bana bu vakitten sonra işlemez artık’ demeye getiriyor.
Yurdunda iken nasıl olsa ona kurşunlar işlemez, yurt savunusuna çıktığında memleket evladına vız gelir hücumlar, ezan onun asli varoluşunun en temel ifadesidir, ezan onun yurdudur. Çünkü gâvurların gâvurluğundan onu sadece ezan kurtarır, çünkü sabahın köründe ona yurdunun neresi olduğunu gösteren tek pusulası, acıktığında açlığını, susadığında susuzluğunu giderecek, kaybolduğunda yönünü bulduracak, uçurum aşağı düşerken tutunacağı dal ezandır. Onu sevenin yurdundan nefret ettiği görülmemiştir, yurdunu sevenin de onu yoldaş bilmediği vaki değildir.
Yurdunu seven, hesap kitap yapmaz, zaten hiçbir sevgi hesaba gelmez. Tarihe borçluyuz, bizden önce buraları bize bir yurt kılanlara borçluyuz, işte o yüzden ahde vefa gösterenler sever yurdunu. Çokları sıkışmış başlarına burada teselli bulmuş, yurtsuzluğun ağrısını iyi bilenler onda yeniden şifaya kavuşmuş ve o uzun ve derin tarih oyuğunda sükûna ermişlerdir. Onu alın terimizle, sadakatimizle, liyakatimizle güzelleştirmek hepimizin üzerine bir borç, bir farz-ı ayndır.”
Türkiye bir heyecandır.
Yurdunu sev!” Kemal Sayar, Gerçek Hayat, 10.10.2016
Sevdiğine sevgisini ‘laf ola beri gele’ kabilinden değil, emek vererek yani ‘sevmek derdi’ ile ifade edebilenlere selam olsun.
Selamların en güzeliyle…
H. Halim Kartal/16 Kasım 2026
