Uzun Dönem Forklift Kiralama mı, Satın Alma mı? 36 Aylık Hesap

Bir işletmede forklift geçici bir ihtiyaç olmaktan çıktığında satın alma fikri kendiliğinden masaya gelir. Makine her gün çalışıyorsa her ay kira ödemek yerine bir kez ödeyip sahibi olmak cazip görünür. Ancak bu karşılaştırma çoğu zaman yalnızca makinenin etiket fiyatıyla kira toplamı arasında yapılır; üç yıl boyunca doğacak diğer kalemler ise hesaba katılmaz. Doğru karar için önce uzun dönem forklift kiralama tarafının gerçekte neyi kapsadığını netleştirmek gerekiyor.

Kira tarafı: rakamlar net

Uzun dönem kiralama 12, 24 ve 36 ay taahhütle yapılıyor ve süre uzadıkça aylık bedel düşüyor. 3 ton dizel forkliftte güncel tarife 12 ayda aylık 41.000 TL, 24 ayda 39.000 TL, 36 ayda 37.000 TL; yıllık toplamlar sırasıyla 492.000 TL, 468.000 TL ve 444.000 TL ediyor. Akülü modellerde aynı süreler için aylık bedel 45.100 TL, 42.900 TL ve 40.700 TL. Tüm tutarlar KDV hariç.

36 aylık sözleşmenin toplamı, 36 ay çarpı 37.000 TL ile 1.332.000 TL'ye ulaşıyor. Üç yıl boyunca 12 aylık tarifeden kiralamakla baştan 36 aylık taahhüt vermek arasındaki fark ise 144.000 TL. Önemli olan, bu toplamın içinde nelerin bulunduğu: periyodik bakım, yedek parça, yıpranma kaynaklı arıza ve makine sigortası kira bedeline dahil. Yakıt, nakliye ve makineyi kullanacak belgeli personel ise kiracıya ait.

Satın alma tarafına eklenmesi gerekenler

Satın alma hesabında makine fiyatı yalnızca başlangıç noktası. Üç yıllık karşılaştırmanın adil olması için şu kalemlerin de satın alma sütununa yazılması gerekiyor:

• Peşin ödemede bağlanan sermaye ya da kredide faiz maliyeti

• Periyodik bakım, yedek parça ve lastik giderleri

• Yıpranma kaynaklı arızalar ve makine sigortası

• Makine durduğunda yaşanan iş kaybı

• Üç yıl sonundaki ikinci el değerine ilişkin piyasa riski

Kiralamada bu kalemlerin çoğu kiralayanda kalıyor; arıza halinde yedek makine planlanıyor, ikinci el riski ise tamamen ortadan kalkıyor. Muhasebe açısından da fark var: satın alınan makine amortismana tabi tutulurken kira dönemsel bir işletme gideri olarak kaydediliyor. Vergisel sonuçlar işletmeden işletmeye değiştiği için bu konunun mali müşavirle teyit edilmesi öneriliyor.

Bakım ve arıza ayrımı da hesabın parçası. Kiralamada periyodik bakım, yedek parça ve yıpranma kaynaklı arızalar kiralayana aitken kullanım hatası, çarpma ve aşırı yüklemeden doğan hasarlar kiracıya ait. Satın almada ise bu ayrım yoktur; makinenin durduğu her gün hem tamir masrafı hem de iş kaybı doğrudan işletmenin sırtına biner.

Satın alma ne zaman doğru karar?

Kiralama her durumda üstün değil. Makine günde çift vardiya ve on yıl gibi uzun bir süre boyunca kullanılacaksa, işletmenin kendi bakım ekibi ve yedek parça tedariği varsa ve nakdi bağlamak sorun yaratmıyorsa satın alma uzun vadede daha ucuza gelebilir. Tersine, iş hacmi değişken olan, bakım organizasyonu bulunmayan ya da sermayesini asıl faaliyetine ayırmak isteyen işletmeler için uzun dönem kiralama daha öngörülebilir bir yol sunuyor.

Uzun dönem kiralamanın sık görüldüğü alanlar arasında ambalaj ve plastik üretimi, tekstil ve konfeksiyon depoları, gıda dağıtım merkezleri ve metal işleme atölyeleri sayılabilir. Bu işletmelerin ortak noktası, makineye her gün ihtiyaç duymaları ama bakım organizasyonunu kendi bünyelerinde kurmak istememeleridir. Kapalı alanda çalışan gıda dağıtım merkezlerinde akülü model, açık sahası olan metal atölyelerinde dizel model öne çıkıyor.

Karşılaştırmayı yaparken hazır tablolar yerine kendi rakamlarınızı kullanmak en sağlıklısı. Elinizdeki satın alma teklifinden yola çıkarak sahip olma maliyetini şöyle kurabilirsiniz: satın alma fiyatına yıllık bakım ve sigorta giderini ve finansman maliyetini ekleyin, süre sonundaki ikinci el değerini düşün. Kira tarafında ise hesap tek satırdır: aylık bedel çarpı ay sayısı. İki toplam yan yana konduğunda karar çoğu zaman kendiliğinden belirginleşir.

Akülü makine düşünülüyorsa hesaba enerji tarafını da eklemek gerekir. Akülü modelde aylık kira dizelden yaklaşık yüzde on yüksek olsa da yakıt yerine elektrik tüketildiği ve motor yağı, filtre, egzoz gibi bakım kalemleri bulunmadığı için kapalı alanda çalışan işletmelerde toplam tablo çoğu zaman akülü makine lehine döner.

Sözleşmede bakılacak maddeler

Uzun dönem kiralamada anlaşmazlıklar genellikle fiyattan değil, tanımsız bırakılan maddelerden çıkıyor. Bakım kapsamının madde madde yazılması, arızada müdahale süresi ve yedek makine koşulu, aylık 200-220 saat olarak tanımlanan çalışma bandı ve aşımda uygulanacak bedel, erken fesih, makine değişimi, çok yıllık sözleşmelerde fiyat güncelleme ölçütü ve iade koşulları imzadan önce netleşmeli. Erken fesihte genellikle kalan süreye bağlı bir bedel doğduğu için süreden emin olunmayan durumlarda 36 ay yerine 12 ay taahhüt verip sonradan uzatmak daha doğru olabilir. Talep edilirse dönem sonunda satın alma opsiyonu da tanımlanabiliyor; şartlarının baştan yazılması sürprizleri önlüyor.

İstanbul ve Kocaeli'de hizmet veren Forklift Kiralama Merkezi, 12-36 ay sözleşmeli kiralamada tarifesini açık olarak paylaşıyor; forklift kiralama ücretleri sayfasında tonaj ve güç tipine göre bant da yer alıyor. İkinci makineden itibaren birim bedelde indirim uygulanıyor. Teklif talebi sitedeki form ya da WhatsApp üzerinden iletiliyor.