Tarladan Sofraya Aracısız Dönem: Yeni Hal Yasası Meclis Yolunda

Türkiye’de tarım ürünlerinin tarladan sofraya ulaşma sürecini baştan aşağı yeniden düzenleyecek olan Hal Yasası için çalışmalarda sona gelindi. Ticaret, Tarım ve Orman, Hazine ve Maliye ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarının ortaklığıyla hazırlanan genişletilmiş taslak metin, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) gönderildi.

Kanun teklifinin, önümüzdeki günlerde AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından TBMM Başkanlığına sunularak resmiyet kazanması ve Meclis Genel Kurulundaki görüşmelerin ardından Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Öne Çıkan Başlıklar ve Yenilikler

1. Aracılar Azalacak, Üretici Güçlenecek

Düzenlemenin en temel hedeflerinden biri, tedarik zincirindeki aracı sayısını minimuma indirmek. Üreticilerin kendi ürünlerini doğrudan tüketiciye ulaştırabilmesi ve pazarlama sürecinde daha fazla söz sahibi olabilmesi amacıyla yerel kooperatifleşme teşvik edilecek.

2. Kooperatif Sayısı 2 Katına Çıkarılacak

Türkiye genelinde halihazırda faaliyet gösteren 8 bin 933 tarımsal amaçlı kooperatif sayısının, kısa vadede iki katına çıkarılması planlanıyor. Yaygınlaştırılan kooperatifler sayesinde üreticilerin bir araya gelerek üretimden satışa kadar olan tüm süreçleri kendilerinin yönetmesi sağlanacak.

3. Marketlerde Yerli Ürüne Kota ve Vergi Teşviki

Özellikle muz, sarımsak ve limon gibi belirli dönemlerde ithalatı artan ürünlerde yerli üretimin desteklenmesi amaçlanıyor.

• Market raflarının büyük bir kısmının yerli ürünlere ayrılması zorunlu kılınacak.

• Yerli ürün satışını önceliklendiren işletmelere vergisel teşvikler sağlanacak ve gerektiğinde kota uygulaması devreye sokulacak.

4. Kayıt Dışılık ile Mücadele ve İşçi Hakları

• Hazine ve Maliye Bakanlığı, tarımsal ticaretteki vergi kayıplarını ve kayıt dışılığı önlemek adına yeni denetim mekanizmaları kuracak.

• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ise tarım çalışanlarının ve vatandaşların haklarını korumaya yönelik sosyal tedbirleri hayata geçirecek.

5. Dijital Takip ve Hallerin Modernizasyonu

Toptancı hallerindeki idari personel ve yöneticilerin veri aktarımı, stok takibi, kalite sınıflandırması ve gıda güvenliği denetimlerindeki sorumlulukları artırılacak. Dijital takip sistemleri sayesinde ürün hareketleri izlenecek ve fiyat oluşumu şeffaf hale getirilecek. Bakan Ömer Bolat: "Haksız Fiyat Artışının Önüne Geçilecek"

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, düzenlemenin temel amacının çiftçiden perakendeye uzanan zinciri kayıt altına almak olduğunu belirtti. Bolat, Hal Kayıt Sistemi’nin (HKS) daha etkin kullanılmasıyla birlikte, tarım ürünlerinde üreticiden başlayan fiyat takibinin haksız fiyat artışlarını ve spekülasyonları engelleyeceğini vurguladı.

Özetle Yeni Yasa Neler Getiriyor?

• Doğrudan Satış: Tarladan sofraya doğrudan erişim kolaylaşacak.

• Kooperatif Hamlesi: Tarımsal kooperatif sayısı yaklaşık 18 bine çıkarılacak.

• Yerli Üreticiye Kalkan: Market raflarında yerli sebze/meyveye öncelik ve vergi indirimi tanınacak.

• Şeffaf Fiyatlandırma: Hal Kayıt Sistemi ve dijital stok takibi ile fahiş fiyat artışları önlenecek.

• Sıkı Denetim: Kayıt dışı ticaret ve vergi kaybına karşı bakanlıklar ortak denetim yürütecek.