Tarladan Markete Fiyat Uçurumu: Vergi Denetim Kurulu'ndan Fahiş Fiyat ve Hayali Ticaret Operasyonu
Vergi Denetim Kurulu, yaş sebze ve meyve fiyatlarındaki fahiş artışların arkasındaki tedarik zinciri usulsüzlüklerini deşifre etti. Yapılan kapsamlı incelemeler…
Vergi Denetim Kurulu, yaş sebze ve meyve fiyatlarındaki fahiş artışların arkasındaki tedarik zinciri usulsüzlüklerini deşifre etti. Yapılan kapsamlı incelemelerde, ürünlerin aracı şirketler aracılığıyla suni olarak fiyatlandırıldığı ve hatta hayatını kaybetmiş kişiler adına sahte makbuzlar kesildiği tespit edildi.
Operasyonun Öne Çıkan Bulguları
Suni Fiyat Artışı: Üreticiden alınan ürünler doğrudan pazara sunulmak yerine, araya sokulan aracı şirketler vasıtasıyla 3 ila 5 kez el değiştirdi. Oluşturulan bu suni ticari halkalar, ürün bedellerinin katlanmasına neden oldu.
Sahte Maliyet Oyunları: 1029 çiftçinin beyanları ile Hal Kayıt Sistemi verilerini karşılaştıran müfettişler, şirketlerin gerçek alış fiyatlarını olduğundan çok daha yüksek gösterdiğini belirledi. Örneğin, tarlada 6-8 TL olan mandalina maliyeti şirket kayıtlarında 28 TL olarak gösterilerek ortalama 31,82 TL'ye satışa sunuldu.
Ölü Kişiler Adına Kesilen Makbuzlar: Piyasayı manipüle etmek amacıyla, hayatını kaybetmiş 49 kişi adına toplam değeri 2,5 milyon TL'yi aşan 87 sahte müstahsil makbuzu düzenlendiği ortaya çıkarıldı.
Arzı Sınırlı Gösterme Taktiği: Bazı büyük tedarikçiler, piyasaya sundukları ürün miktarını düşük göstererek piyasada "arz sıkıntısı" algısı yarattı ve fiyatların yükselmesine zemin hazırladı.
Limon Örneği ve Fiyat Makası
Fiyat uçurumunun en net görüldüğü ürünlerin başında gelen limonda tablo şu şekilde şekilleniyor:
| Aşama / Yer | Fiyat Seviyesi |
| Tarla (Yeni Hasat) | 5 TL'ye kadar geriledi |
| Hal Fiyatı | 10 TL |
| Pazar Fiyatı | 40 - 50 TL |
| Market Fiyatı | 80 - 100 TL |
Uzmanlar; depolama, nakliye, işçilik ve fire maliyetlerinin yanı sıra aracı marjlarının fiyatları katladığını belirtiyor. Ayrıca depolarında tutulan 400-500 bin ton limonun manipülasyon amaçlı kullanılabileceği konusunda uyarıda bulunuluyor.
Adanalı narenciye üreticisi Bekir Yıldız, tarlada 5 liraya kadar düşen erkenci limon fiyatlarının gerçek durumu yansıtmadığını belirter. Yıldız, "Asıl ürün kasım ve aralık ayında piyasaya girecek. Bu yüzden şu an üreticiden alım yapılmıyor. Arzın artmasıyla birlikte önümüzdeki aylarda çarşı ve pazarda fiyatların düşmesini bekliyoruz" dedi.
