Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Haziran ayında üretici ile market fiyatları arasındaki devasa uçurumu ve girdi maliyetlerinde yaşanan değişimleri çarpıcı verilerle ortaya koydu. Üreticiden sofraya uzanan zincirde bazı ürünlerde 5 kata varan fiyat farkları tespit edildi.

GİRİŞ: 02.07.2026 10:44

GÜNCELLEME: 02.07.2026 11:44

Haziran ayı verilerini değerlendiren TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat makasının giderek açıldığına dikkat çekti. Bayraktar, "Haziran ayında markette fiyatı en fazla artan ürün çilek olurken, üreticide ise kabak oldu. Fiyatı en fazla düşen ürün ise markette domates, üreticide ise karpuz olarak kayıtlara geçti" dedi.

Rekor Elma ve Havuçta: Tarladan Markete 4,8 Kat Değer Kazandı

Haziran ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 379,3 ile elmada görüldüğünü belirten Bayraktar, şu verileri paylaştı:

"Elmadaki fiyat farkını yüzde 284,2 ile havuç, yüzde 283,5 ile çilek, yüzde 251,3 ile yeşil fasulye ve yüzde 246,9 ile kiraz takip etti. Bu oranlarla elma 4,8 kat, havuç ile çilek 3,8 kat, yeşil fasulye ise 3,5 kat daha fahiş fiyata tüketiciye satıldı. Üreticide 18 lira 75 kuruş olan elma markette 89 lira 87 kuruşa, 22 lira 50 kuruş olan havuç 86 lira 45 kuruşa, 43 lira olan çilek 164 lira 91 kuruşa, 46 lira 25 kuruş olan yeşil fasulye 162 lira 45 kuruşa ve 57 lira 50 kuruş olan kiraz ise market raflarında 199 lira 48 kuruşa alıcı buldu."

Market ve Üretici Raflarında Durum Ne?

Market fiyatlarındaki dalgalanmalara değinen Bayraktar, Haziran ayında incelenen 38 üründen 21’inde fiyat artışı, 17’sinde ise fiyat düşüşü izlendiğini aktardı:

• Markette En Çok Artanlar: İlk sırada yüzde 81 ile çilek yer alırken; onu yüzde 52,2 ile havuç, yüzde 32,8 ile kabak, yüzde 32,5 ile kuru soğan ve yüzde 24,7 ile patates izledi.
• Markette En Çok Düşenler: En fazla fiyat düşüşü yüzde 37,8 ile domateste görüldü. Domatesi yüzde 22,3 ile karpuz, yüzde 17,1 ile nohut, yüzde 13,3 ile kuru üzüm ve yüzde 10,5 ile yumurta takip etti.

Üretici tarafında ise takip edilen 30 üründen 12'sinde fiyat artışı, 9'unda fiyat düşüşü yaşanırken, 9 üründe ise fiyatlar sabit kaldı:

• Üreticide En Çok Düşenler: Yüzde 54,8 düşüşle karpuz zirvede yer aldı. Karpuzu yüzde 43,3 ile domates, yüzde 30,4 ile limon, yüzde 25,4 ile yeşil fasulye ve yüzde 15,7 ile maydanoz izledi.
• Üreticide En Çok Artanlar: En yüksek fiyat artışı yüzde 112,5 ile kabakta yaşandı. Kabaktaki artışı yüzde 50 ile havuç, yüzde 47,4 ile patlıcan, yüzde 33,4 ile sivri biber ve yüzde 28,1 ile patates takip etti.

Fiyat Değişimlerinin Tarımsal Nedenleri

Genel Başkan Bayraktar, tarım takvimindeki dönemsel geçişlerin ve hava şartlarının fiyatlar üzerinde belirleyici olduğunu ifade ederek şu açıklamalarda bulundu:

• Sera Ürünleri (Kabak, Patlıcan, Sivri Biber, Salatalık): Seralarda sezon sonuna gelindiği ve sökümler başladığı için arz azaldı; bu durum fiyatların yükselmesine yol açtı.
• Domates: Sera dönemi kapansa da Antalya, Mersin ve Balıkesir’in yayla kesimlerinde açık alan hasadının başlaması arzı artırdı ve fiyatları düşürdü.
• Karpuz ve Limon: Hasat miktarının artmasıyla karpuz arzı yükseldi ve fiyatlar geriledi. Limonda ise iç ve dış talepteki azalma üretici fiyatlarını aşağı çekti.
• Patates: Yazlık patates üretiminde ilkbahar yağışlarının uzun sürmesi üründe tarlada bozulmalara yol açtı. Arzın kısalması fiyatların yükselmesine sebep oldu.
• Havuç: Turizm sezonunun açılmasıyla otel ve restoran sektöründen gelen yoğun talep artışı fiyatları yukarı taşıdı.

Üreticinin Yıllık Girdi Maliyetleri Alarm Veriyor

Ziraat Odaları aracılığıyla doğrudan piyasadan alınan verilere göre gübre, yem ve enerji gibi temel girdilerde aylık sakinleşme görülse de yıllık kümülatif artışların ciddiyetini koruduğu belirtildi.

Gübre Fiyatlarındaki Değişim: Haziran ayında, bir önceki aya göre 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 0,6, DAP gübresi ise yüzde 0,3 oranında küçük artışlar gösterdi. Buna karşın ÜRE gübresinde yüzde 9, amonyum sülfatta yüzde 4 ve amonyum nitrat gübresinde yüzde 2,4 oranında düşüş kaydedildi. Ancak yıllık bazda bakıldığında son bir yılda;

• Amonyum sülfat gübresi %77,9
• Amonyum nitrat gübresi %72,4
• 20.20.0 kompoze gübresi %46,1
• DAP gübresi %39,5
• ÜRE gübresi %12,2 oranında artış gösterdi.

Yem ve Diğer Maliyetler: Haziran ayında aylık bazda besi yemi fiyatları yüzde 0,1, süt yemi fiyatları yüzde 0,4 arttı. Yıllık bazda ise besi yemi yüzde 30,9, süt yemi yüzde 29,2 oranında yükseldi.

Diğer önemli üretim kalemlerinde ise son bir yılda elektrik fiyatları yüzde 25,1, tarım ilaçları yüzde 27,8 oranında artış kaydetti. Üretimin en büyük can damarı olan mazot fiyatı Haziran ayında aylık bazda yüzde 2,7 oranında gerilese de, yıllık bazda yüzde 31,5 oranında artış göstererek üretici üzerindeki yükünü sürdürdü.

KAYNAK: İHA, TGRT HABER