Ortada ‘orta sınıf’ kalmadı
2024 yılına ait TÜİK’in gelir dağılımı verileri yayımlandı. Gelir dağılımında 2023 yılına göre sınırlı da olsa dengelenme görülse de 2006 yılından bu yana olan seyre bakıldığında maaşların erimesi gözle görülür oldu.
Yazı boyutu
<p><span style="font-size:20px">Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Gelir Dağılımı İstatistikleri 2024 yılı verilerini açıkladı.</span></p>
<p><span style="font-size:20px">Verilerde, en üst gelir grubunun payının son 1 yılda sınırlı da olsa gerilediği görüldü. Buradaki pay gerilemesi diğer gelir gruplarında eşit şekilde artışa yol açarken, gelir adaletsizliğinde önemli bir gösterge olan Gini katsayısı da sınırlı da olsa 2023’e göre geriledi.</span></p>
<p><span style="font-size:20px">Peki Türkiye’de gelir dağılımı yıllar öncesine göre ne durumda?</span></p>
<h2><span style="font-size:20px">Gelirde adalet 18 yılda nasıl değişti?</span></h2>
<p><span style="font-size:20px">Gini katsayısı, değer aralığı 0 ile 1 arasında olan, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, bire yaklaştıkça gelir dağılımında eşitsizliği ifade eden bir göstergedir. </span></p>
<p><span style="font-size:20px">Türkiye’de 2024 yılında Gini katsayısı 2023 yılına göre iyileşme gösterdi. Ancak 2006’dan bu yana bakıldığında, ortaya çıkan tabloda, 2014 yılından sonra bozulmanın hızlandığı gelir adaletsizliğinde, son bir yıldaki iyileşme, zirveden gerileme haline dönüştü.</span></p>
<p><span style="font-size:20px">Gelir dağılımında yine en üst yüzde 10’luk gelir grubunun aldığı payın en alt yüzde 10’luk gelir grubuna oranına bakıldığında da Gini’deki kadar olmasa da yüksek farkı koruduğu da görülüyor.</span></p>
<h2><span style="font-size:20px">Orta sınıfın yok olması</span></h2>
<p><span style="font-size:20px">Türkiye’de en üst yüzde 20’lik gelir grubunun aldığı pay 2024’te 2023’e göre gerilerken, yine zirvedeki yerini koruduğu görüldü. En zengin kesim yüzde 48,1 ile pastanın yarısını almaya devam ediyor.</span></p>
<p><span style="font-size:20px">18 yıllık periyoda bakıldığında son 10 yılda dağılımdaki bozulma özellikle dikkat çekiyor.</span></p>
<p><span style="font-size:20px">2006’dan bu yana verilere bakıldığında, gelirini en üst ve en alt grubun artırdığı, orta kısımda yer alan yüzde 20’lik grupların ise gerilediği görülüyor.</span></p>
<p><span style="font-size:20px">2014’ten bu yana pastadan aldığı payı artıran tek grup en zengin kesim oldu. Yine son 5 yılda da payını artıran kesim en üs yüzde 20’lik grup olurken, bu dönemde gelirlerdeki en yüksek artış da bu kesimde oldu.</span></p>
<h2><span style="font-size:20px">Maaşlardaki erime</span></h2>
<p><span style="font-size:20px">Gelir dağılımı verilerinde yer alan, hanehalkı fertlerinin esas işteki durumlarına göre yıllık ortalama esas iş gelirlerine bakıldığında da bozulmanın şekli görülüyor.</span></p>
<p><span style="font-size:20px">Son 1 yılda yani 2023’ten 2024’e en yüksek artışın maaşlar/ücretler olduğu görüldü. Onu kendi hesabına çalışanlar, işverenler ve yevmiyeli iş yapanlar takip etti.</span></p>
<p><span style="font-size:20px">Ancak 18 yılda en büyük erime maaşlarda görüldü. 2006 yılında bu yana gelirlerdeki değişimde yüzde 3.845 oranında işverenler kazancını artırırken, yevmiyeli çalışanların kazancı yüzde 3114 oranında arttı. Kendi hesabına çalışanların kazancı yüzde 2909 oranında artarken, maaş/ücret kazancı olanların geliri yüzde 2213 oranında arttı. Bu da gelirlerdeki dağılımı etkileyen önemli faktörlerden biri oldu.</span></p>
