Amatör liglerde erken sahaya dönüş, sakatlığı kronikleştiriyor

Amerikan Spor Hekimliği Dergisi'nde yayımlanan bir meta-analize göre, 25 yaş altı sporcularda ön çapraz bağ ameliyatı sonrası spora dönenlerde ikinci bağ yaralanması oranı yüzde 23. Aynı derleme, bu riskin yaralanmamış akranlara göre 30-40 kat yüksek olduğunu bildiriyor. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy'de 2020'de yayımlanan izlem çalışması ise diz yükü yüksek spora 9 aydan önce dönenlerde yeni bağ yaralanması oranının, 9 ayı bekleyenlere göre yaklaşık yedi kat olduğunu gösterdi.

İkinci yaralanmaların önemli bölümü, dönüşten sonraki ilk dönemde ortaya çıkıyor. Paderborn ve Cincinnati ekiplerinin izlemlerinde, dönüşten sonraki 24 ay içinde ikinci bağ yaralanması oranı yüzde 29,5'e kadar çıkıyor. Amatör liglerde bu risk çoğu zaman tıbbi kadro olmadığı için daha erken ve daha kontrolsüz biçimde alınıyor: ağrı kesilince maç kadrosuna yazılmak, hala en yaygın karar ölçütü.

Sorunun profesyonelde değil, hafta sonu sahaya çıkanlarda biriktiğini belirten Ataşehir merkezli Osteopat Fizyoterapist Mustafa Kurt, amatörde rehabilitasyonun yarıda kesildiğini söyledi.

"AĞRI GİTTİ DİYE İŞ BİTMİYOR"

Kurt şu değerlendirmede bulundu:

"Amatör oyuncu üç hafta sonra topa vurabiliyor, koşabiliyor, 'iyiyim' diyor. Oysa kuvvet simetrisi, denge, yön değiştirme ve yorgunluk altındaki kontrol henüz geri gelmemiş oluyor. Ağrı, iyileşmenin en erken kapanan kısmı. Asıl açık, sahaya dönüş testlerinin yapılmaması. Profesyonelde bu testler kadro kararıdır; amatörde çoğu zaman hiç yok."

Tekrarın sakatlığı nasıl kronikleştirdiğini anlatan Kurt, sözlerine şöyle devam etti:

"İlk burkulma ya da ilk kas yırtığı tek başına kader değil. Erken dönünce aynı bölge bir daha, bir daha zorlanıyor. Ayak bileğinde instabilite, hamstringde tekrarlayan yırtık, dizde güven kaybı böyle yerleşiyor. İkinci kez gelen kişi artık akut yaralı değil; eksik iyileşmiş bir sistemle oynuyor. O noktada süre uzuyor, performans düşüyor, bazıları sporu bırakıyor."

"TAKVİM DEĞİL, KRİTER"

Süreye bakmanın yetmediğini vurgulayan Kurt, şunları kaydetti:

"Dokuz ay kuralı bağ yaralanması için bir eşik; her sakatlık için aynı takvim yok. Ama mantık aynı: topa çıkmadan önce tek bacak kontrolü, yön değiştirme, sıçrama-iniş ve yorgunluk testi yapılmalı. Bunlar tamam değilse 'lig başladı' gerekçesi tıbbi karar olamaz. Amatör sporcu başvurusunun kabaca yarısı, aynı omuz veya dizle ikinci kez kapı çalıyor; erken dönüş öyküsü rutin."

Amatör kulüplerde baskının sahadan geldiğini belirten Kurt, "Antrenör kadro bekliyor, oyuncu kendini kanıtlamak istiyor, ağrı kesici o akşam maçı kurtarıyor. Ertesi hafta aynı şikayet geri geliyor. Sporcu rehabilitasyonunun işi bu baskıyı değil, dönüş kriterini merkeze almak" dedi.

"GÜVENLİ DÖNÜŞ, GEÇ DÖNÜŞ DEMEK DEĞİL"

Kurt sözlerini şöyle sonlandırdı:

"Amacımız kişiyi sahadan uzak tutmak değil. Erken çıkan, çoğu zaman daha uzun süre dışarıda kalıyor çünkü ikinci kez geliyor. Hedefimiz ağrısız bir antrenman değil; yorgunken de yön değiştirebilen, tekrar sakatlanmayan bir dönüş. Amatör ligde bunu yapan az; yapmayanın faturası kronik sakatlık oluyor."

Sporcu rehabilitasyonu ve spora dönüş sürecine ilişkin bilgiler Mustafa Kurt tarafından yayımlanıyor.