9 MAYIS DÜNYA ÇÖLYAK GÜNÜ

09.05.2023 09:32 3328 okunma 0 yorum

Yazı boyutu

Çölyak hastalığı (Gluten Enteropatisi), bağırsaklardaki sindirimi sağlayan villus (tüysü oluşumlar) denilen yapıların bozulmasına sebep olan ve dolayısıyla da yiyeceklerdeki besinin emilmesini engelleyen ve ince bağırsakta hasarlar oluşturan bir alerjik sindirim sistemi hastalığıdır. Bu hasara buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahılların içerisinde bulunan “gluten” isimli bir protein neden olmaktadır. Çölyak hastalığı genetik bir hastalık olup yaşam boyu süren tek gıda alerjisidir. Ailevi kalıtım söz konusudur. Ülkemizde Çölyak hastalığı görülme sıklığı yüzde 1 ile binde 3 arasında değişmekte olup Türkiye’de 250 bin ile 750 bin arasında çölyak hastası tahmin edilmekteyken ancak yüzde 10’una tanı konulduğu dikkate alındığında 25 bin ile 75 bin arasında tanı almış hasta beklenmektedir. Toplumda tanı almamış hastalar buz dağının görünmeyen kısmıdır. Hastalık bazı bireylerde yıllarca hiç belirti vermez veya çok hafif seyredebilir ve kişi çölyaklı bir hasta olduğunu uzun süre fark etmeyebilir. Hastalık tipik belirtilerle başlayabileceği gibi çok hafif belirtilerle de seyredebilir. Çölyak hastalığı, çocuklarda özellikle karın ağrısı, karında şişlik, ishal, huzursuzluk, iştahsızlık, enfeksiyonlarda artış ve gelişme geriliği, kusma, kilo alamama ve boy uzamasında yavaşlama gibi tipik belirtilerle ortaya çıkabilir. İleri yaşlarda hastalığın belirtileri daha geniş bir yelpazeye yayılır. Çölyak hastalığı her yaşta teşhis edilebilmekle birlikte teşhisi zor olan hastalıklardan biridir. Çünkü belirtiler çoğunlukla ilişkili bir başka hastalığı da düşündürmektedir. Örneğin erken osteoporoz, kansızlık, teşhis edilmemiş laktoz alerjisi gibi hastalıklarla benzer belirtiler gösterdiğinden karıştırılabilir.Çölyak hastalığının insan sağlığı üzerinde önem taşıyan birçok değişimlere neden olmasından dolayı doğru teşhisi önemlidir. Teşhis yöntemlerinden kan testleri serolojik özel testler  (AGA, EMA) ile ön tanı konmakta ancak kesin tanı ince bağırsak biyopsisi ile konmaktadır.          Çölyak hastalığının tek tedavisi ömür boyu buğday, arpa, çavdar, yulaf tahıllarında bulunan glutenden uzak sıkı bir diyettir. Çölyak hastaları, buğday, arpa, çavdar, yulaflı gıdalar tüketmedikleri gibi ayrıca marketlerde satılan hazır gıdaların içeriklerine dikkat etmelidirler. Mutlaka gluten içermeyen gıdalar tüketmelidirler. Çölyak hastalığında diyet tedavisinde tüketilmemesi gereken besinler: <ul> <li style="text-align:justify">Buğday, arpa, çavdar ve yulaf katkılı her türlü ürün. (un, bulgur, bulgur pilavı, irmik, makarna, şehriye, kuskus, ekmek, kek, pasta, kurabiye, bisküvi, börek, çörek, gofret, simit, kraker, dondurma külahı, unlu tatlılar, gluten içeren hazır salça, ketçap, un ilave edilen çorbalar, soslar, tarhana, yarma gibi).</li> <li style="text-align:justify">Galeta ununa, una batırılarak kızartılmış tavuk balık gibi et ürünleri. </li> <li style="text-align:justify">Malt kullanılan içecekler, bira votka cin v.b.</li> <li style="text-align:justify">Guten içeren hazır çorbalar, köfte, pane harçları gibi hazır çeşniler.</li> <li style="text-align:justify">Sirke, çikolata, puding, sakız, ketçap, mayonez, dondurma gibi gıdaların bazılarında gluten bulunabilmektedir. Bunlar yenilmeden önce muhakkak ürün hakkında bilgi edinilmelidir.</li> <li style="text-align:justify">Tuzlu, soslu kuruyemişler, glutenle yapıştırıldığı için yasaktır. Ancak bunların glutenle işlem görmemiş hali, gluten içermeyen kuruyemişler serbesttir.</li> </ul> Çölyak hastaları için güvenli yiyecekler: <ul> <li style="text-align:justify">Tüm sebzeler,</li> <li style="text-align:justify">Tüm meyveler,</li> <li style="text-align:justify">Tüm bakliyatlar,</li> <li style="text-align:justify">Tüm katkısız katı ve sıvı yağlar,</li> <li style="text-align:justify">Yumurta, bal, reçel, basit toz şeker, zeytin,</li> <li style="text-align:justify">Et, balık, tavuk, (Bu ürünler katkılı olmadıkları gibi daha önce unla kızartılmış bir yağda kızartılıp işleme tabi tutulmamalıdır.)</li> <li style="text-align:justify">Una batırılmamış konserve çeşitleri,</li> <li style="text-align:justify">Mısır, pirinç, patatesin hem kendileri hem de unları besin hazırlamada kullanılabilir. Ayrıca kestane unu, nohut unu, soya unu, üzüm çekirdeği unu da kullanılabilir.</li> <li style="text-align:justify">Evde çekilmiş güvenli baharatlar. </li> </ul> Glutensiz diyette ayrıca nelere dikkat edilir?  <ul> <li style="text-align:justify">Doğal gıdalara önem verilmeli. (Süt-et-balık-yumurta-sebze-kurubaklagil-pirinç-mısır-patates)</li> <li style="text-align:justify">Okul ve dışarıda yemek yerken dikkatli seçimler yapılmalı.</li> <li style="text-align:justify">Buğday unu karışık mısır unu, pirinç ununa dikkat edilmeli.</li> <li style="text-align:justify">Etiketsiz gıda tüketiminde çok dikkatli olunmalı.</li> <li style="text-align:justify">İlaçlar, kozmetik ürünleri, şampuan, kremler vb. gluten içerikleri yönünden dikkatli kullanılmalı.</li> <li style="text-align:justify">Pişirme ve hazırlık aşamasında güvenli gıdaların glutenli gıdalarla bulaş olmamasına dikkat edilmeli</li> </ul> Çölyak hastalığı ile karşılaşıldığında, sağlıklı bir yaşam için gerekli olan en önemli şeylerden biri dikkattir. Yaşantımızı daha kolay bir hale getirmek için hastalığa sebep olan gıdalardan uzak durmak gerekir. Dikkatli bir beslenme programıyla her sağlıklı insan gibi bu bireyler büyür, okula gider, evlenir, çocuk sahibi olur, çalışır ve yaşantısına devam edebilirler. Çölyak bir yaşam tarzı olarak hayata yerleşmelidir.

𝕏 Paylaş Facebook WhatsApp

9 MAYIS DÜNYA ÇÖLYAK GÜNÜ

Yorumlar (0)

İlgili Haberler

Seydişehir İlçe Müftülüğünde Yeni Dönem: Mustafa Kızmaz Görevine Başladı

BAŞKAN ALTAY: “GÖNÜLLÜ İTFAİYECİLİK PROJEMİZE KATILAN TÜM HEMŞEHRİLERİMİZE TEŞEKKÜR EDİYORUM”

HAFTANIN HUTBESİ ;HELAL HARAM DUYARLILIĞI

Gurbetçinin Tek Kelimelik Cevabı: "Bitik!"