4 ŞUBAT 2023 DÜNYA KANSER GÜNÜ
4 ŞUBAT 2023 DÜNYA KANSER GÜNÜ
Yazı boyutu
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,"sans-serif""><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444">Kanser hem dünya hem ülkemiz için ölüm nedenleri arasında ikinci sırada yer almaktadır. Ölüm nedenlerine bakıldığında dünya geneli için yaklaşık her 6 ölümden birinin, ülkemiz için ise her 5 ölümden birinin kanser nedeniyle gerçekleştiği görülmektedir. Günümüz kanser ölümlerinin 1/3’e yakını; tütün kullanımı, yüksek beden kitle indeksi (fazla kilolu ya da şişman/obez olma), meyve ve sebzeden fakir beslenme, yetersiz fiziksel aktivite ve alkol tüketimi gibi başlıca beş davranışsal ve beslenme ile ilgili risk faktöründen kaynaklanmaktadır. Oysa yine günümüz şartlarında kanserlerin %30-50’ye yakınının, risk faktörlerinden kaçınma ve mevcut kanıta dayalı önleme stratejilerinin uygulanması yoluyla önlenebilir durumda olduğu bilinmektedir. Ayrıca, erken tanı konmuş ve uygun şekilde tedavi edilmişse birçok kanserin iyileşme olasılığının da yüksek olduğu bilinen bir gerçektir.</span></span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,"sans-serif""><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444">Uluslararası Kanser Kontrol Örgütü ve Dünya Sağlık Örgütü gibi kanser alanında yoğun çalışmaları bulunan uluslararası saygın kuruluşlar, kim olursa olsun herkesin küçük ya da büyük eylemlerinin, uzun vadeli, olumlu değişimlere yol açacağını ifade ederek <strong>kanserleri önleme yolunda kişilere şu risk faktörlerinden kaçınma çağrısında </strong>bulunmaktadır: </span></span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,"sans-serif""><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> <strong>Sigara ve dumansız tütün ürünlerini de içeren tütün kullanımı</strong></span></span></span><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Fazla kilolu veya obez olmak</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Düşük meyve ve sebze alımını içeren sağlıksız beslenme</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Fiziksel aktivite eksikliği</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Alkol kullanımı</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Cinsel yolla bulaşan Human Papilloma Virus (HPV) enfeksiyonu</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Hepatit veya diğer kanserojen enfeksiyonlara maruziyet</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> İyonlaştırıcı ve ultraviyole radyasyon maruziyeti</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Kentsel hava kirliliği</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Symbol"><span style="color:#444444">·</span></span></span></strong><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Katı yakıt kullanımından kaynaklanan iç mekân dumanı</span></span></span></strong></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,"sans-serif""><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Tütün kullanımı</span></span></span></strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444">, kanser gelişimi yönünden en önemli risk faktörü olup kansere bağlı ölümlerin yaklaşık %22’sinden sorumludur. Akciğer kanserinin yanı sıra özefagus, mesane, böbrek, pankreas, mide, serviks (rahim ağzı) kanserlerinden de sorumlu olduğu bilinen tütün kullanımı, hangi yaşta olursa olsun terk edildiğinde kişinin yaşam kalitesi ve yaşam süresi üzerinde anlamlı bir fark yaratmaktadır. Bu risk faktöründen kaçınmada en önemli stratejiler; özellikle genç yaştaki bireylerin maruziyetinin engellenmesi, hangi yaşta olursa olsun bırakma yönünde irade beyanında bulunanların ilgili sigara bırakma merkezlerine yönlendirilmesi, dumansız olması nedeniyle herhangi bir risk içermediği gibi yanlış algıya neden olan elektronik sigara gibi ürünlerin riskinin anlatılarak toplumda bilincin yükseltilmesine yönelik eğitsel faaliyetlerin gerçekleştirilmesi olacaktır.</span></span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,"sans-serif""><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Obezite </span></span></span></strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444">ve kanser ilişkisine dair yapılmış çok sayıda çalışma obezitenin kansere neden olduğunu da ortaya koymaktadır. Yaşam tarzı değişiklikleri (<strong>örneğin günlük 30-40 dakikalık yürüyüşler, liften zengin meyve sebze ağırlıklı beslenme gibi)</strong> ile kansere karşı anlamlı risk azaltımı sağlanması mümkündür.</span></span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,"sans-serif""><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Sindirim ve boşaltım sisteminin farklı türde kanserleri ile ilişkisi olduğu ispatlanmış olan <strong>alkol tüketimi</strong>, kanser gelişim riskini azaltmada bireysel farkındalık ve çaba ile önemli oranda önlenme şansına sahiptir.</span></span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Dünya genelinde en sık izlenen kanser türü olan cilt kanserine yönelik alınacak önlemler (Güneşin <strong>ultraviyole ışınlar</strong>ına maruziyeti azaltacak şekilde uygun şapka, gözlük, güneş kremi, koruyucu giysiler kullanılması, güneş ışınlarının zararlı etkilerinin en yoğun hissedildiği saatlerde doğrudan bunlara maruz kalınmaması gibi) ile anlamlı risk azaltımı sağlanabilmektedir.</span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444"> Kansere yol açabildiği ispatlanmış kimi <strong>kanserojenler</strong>e maruziyetin söz konusu olduğu meslek gruplarında çalışanların iş sırasında koruyucu bariyer (maske, tulum, önlük, eldiven gibi) kullanması da kanseri önlemede önemli bir strateji olarak karşımıza çıkmaktadır.</span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><strong><span style="color:#444444">Sonuç itibariyle</span></strong><span style="color:#444444">; kansere yol açabileceği kanıtlanmış risk faktörlerinin farkına vararak, bunlardan korunmada bireysel ve toplumsal temelde yapılacaklar konusunda bilgilenerek, önleme çabalarını kararlılıkla sürdürerek ileri dönemlerde daha büyük bir toplumsal yük haline gelmesi beklenen kanserle savaşımda önemli kazanımlar elde edileceğine şüphe yoktur.</span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><strong><span style="color:#444444">Kararlıyım ve Yapacağım</span></strong></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444">Dünya Sağlık Örgütü meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserlerinde vakaların erken evrelerde yakalanmasına yönelik toplum tabanlı tarama programları önermektedir. </span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444">Ülkemizde DSÖ önerileri doğrultusunda 2008 yılından itibaren kayıt, önleme, tarama ve tedavi çalışmalarını bir arada barındıran Ulusal Kanser Kontrol Programı kapsamında; meme, kalın bağırsak ve rahim ağzı kanserleri için, toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun olarak tarama programları yürütülmektedir.</span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><strong><span style="color:#444444"> Ülke genelinde kanser taramaları; </span></strong><span style="color:#444444">Toplum tabanlı taramalar, Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), İlçe Sağlık Müdürlüğü (İSM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM), Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) ve Mobil kanser tarama araçları da dâhil olmak üzere ücretsiz olarak yapılmaktadır. Kırsal ve dezavantajlı gruplarımıza illerimizdeki mobil tarama araçları ile tarama hizmeti verilmektedir. Fırsatçı taramalar ise ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşlarında yapılmaktadır.</span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><strong><span style="color:#444444">Ülkemizde yürütülen Ulusal Kanser Tarama programımızda,</span></strong></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><strong><span style="color:#444444">Meme kanseri taraması; 40-69 yaş arasındaki</span></strong><span style="color:#444444"> kadınlara <strong>yılda bir kez</strong> klinik meme muayenesi yapılmakta, 2 yılda bir mamografi çekilmektedir.</span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><strong><span style="color:#444444">Rahim ağzı kanseri taraması; 30- 65 yaş arası</span></strong><span style="color:#444444"> tüm kadınlarımıza <strong>5 yılda bir</strong> HPV-DNA ve smear testi ile yapılmaktadır.</span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><strong><span style="color:#444444">Kalın bağırsak kanseri taraması; 50-70 yaş</span></strong><span style="color:#444444"> arasındaki <strong>kadın ve erkeklere 2 yılda bir</strong> gaitada gizli kan testi (GGK) yapılmakta, 10 yıl da birde kolonoskopi önerilmektedir.</span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="background-color:white"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""><span style="color:#444444">Tarama sonrasında pozitif ya da şüpheli bulunan kişiler ikinci, üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmekte ve ileri tetkikler yapılmaktadır. Teşhis ve tedavi hizmetleri ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşları tarafından yapılmaktadır.</span></span></span></span></p>
<p style="text-align:justify"> </p>
