30/6/2019
Yazı Detayı
28 Temmuz 2021 - Çarşamba 10:44
 
ESKİDENDİ -SEPET GÖTÜRME-
AYŞE ÜNÜVAR/UZM.PSK.DNŞ.
 
 

Eskidendi, eskimeyen zamanlardan, dağların dağlara kavuştuğu, insanın insanı anladığı, yürekçe konuşulduğu zamanlardan…

Kız oğlanı oğlan kızı beğenir. Uygun bir usulle dünür yollanır, kız evinden olumlu cevap alınırsa söz kesmek için iki aile gün belirlerlerdi. Söz kesmek; Söz takmak, nişan takmak, kahve içmek ve tatlı yemek…vbbaşka yörelerde farklı isimlerle anılırdı. Bir anlamda kız ile oğlanın arasındaki bağı hısım akrabaya, konu komşuya ilan etmek ve ad koymak anlamı taşırdı söz kesmek. İki gencin arasında yüzükle bağlanan kırmızı kurdelenin bir büyük tarafından makasla kesilmesi artık onların bir bağ ile bağlı olduklarını gösterir “Başını bağladık” deyimi ile de cümle aleme ilan edilirdi. Söz kesildikten sonra iki genç nişanlı sayılırdı. Gençlerin arasındaki bağın yüzükle perçinlenmesi; yüzük takması ile olur ve bu Anadolu’nun her yöresinde bambaşka isimlerle anılırdı. “Tatlısını yiyelim” “Sözünü keselim” “Yüzüğünü takalım” “Kahvesini içelim” vb. Gençlerin yüzükle bağlanması öncesi birçok gelenek de sırasıyla gerçekleştirilir; Kız verildikten sonra oğlan evi ile kız evi yüzük takma törenini nasıl yapacaklarını konuşurlar. Oğlan evikız evine “Adetiniz nedir ona uyalım” der, Kız tarafının adeti kahve içmesi ise “Kahvemizi şu gün içelim” denilir ve o gün için gerekenler erkek tarafına anlatılır. Bu törende kız da oğlan da mutluluğa atılan ilk adımlarında çok heyecanlı olduklarından büyükler yol gösterir. Kahve içilip yüzük takılmadan bir gün önce oğlan evi kız evine süslü bir sepet yollar ve içinde kıza çeşitli hediyelerle, tören esnasında ağırlanacak misafirlere yapılacak ikramlar bulunur. “Sepet Götürme” adı ile gelenekleşen bu uygulamada bir hasır sepet içine oğlan evinin gönlünden kopanlar koyulur. Öncelikle kız ile oğlana takılacak yüzükler güzelce paketlenir ve kızın törene giyeceği elbise, ayakkabı, terlik, takı(altın, gümüş, inci) parfüm, makyaj malzemesi…vb hediyeler yerleştirilip sepetin tam ortasına büyükçe bir iğde dalı dikilir. Bu nazar değmesin diyedir ve dalların her birine nazar boncukları, al örtüler, kurdeleler, tüyler asılır. Aynı zamanda küçük kadife keselere ufak tefek hediyeler koyulur ve törene gelen davetlilerin yiyip içeceği her şey sepete doldurulur. Eğer sepet almıyorsa süslenmiş kese ya da bohçalara doldurulur. Kahve içmesi törenine; Kahve, şeker, çay, bisküvi, lokum, çikolata, baklava, pasta, kurabiye, fındık, fıstık, leblebi koyulur. Hatta misafirlerin çokluğuna göre kahveleri yapacak eli mahir bir kahveci bile götürülür. (Ama oğlanın anne babasına kızın kahve tutması âdettendir)Rengarenk süslenmiş sepetin kız evine götürülmesi de törensel haliyle çıkar karşımıza. Eskiden at arabası ya da üç tekerlekli dolmuş ile götürülmesi adettenmiş. Hatta hem atı hem de arabayı süslemek usuldenmiş. Atların boynuna çan asılıp, arabaçiçeklerle donatılır, çalgıcı bile tutulur, görenler “Sepet gidiyor” yakında düğün var derlermiş. Özellikle üzeri açık bir araç olmasına dikkat edilir, sepetin içine dikilen iğde dalına asılan al örtülerle halka “Kahve içmemiz var” ilanı yapılırmış.  Sepetin götürüldüğü aracaoğlan tarafından üç beş kişi biner, sepeti elleriyle sımsıkı tutar ve kız evinin kapısının önüne varıncaya kadar şarkılar, türküler söyleyip heyecan ve mutluluklarını cümle aleme göstermek isterlermiş. Bu güzel adet bir bakıma evlilik kurumuna verilen önemin aileler tarafından altının çizilmesi, oğlan tarafının kız tarafına “Değerlinizi bize verdiniz bizim de başımızın tacıdır” demek anlamı taşırmış. Kız evine varılınca sepet kızın aile büyüklerine teslim edilirken bir şey unutulmazmış,o mevsimin çiçekleri demet demet toplanıp kızın eline verilir ve “Törende bu çiçeklerin her yeri süslemesi istenirmiş”

Tören günü geldiğinde oğlan tarafının getirdiği tümçerezler bir sinide karıştırılıp, kız evinin gençleri tarafından misafirlere tutulur. Hatta iki bisküvi arasına lokum koyma adeti vardır ki “Bir lokum sarın da ağzımız tatlansın” Derler, erkek tarafının büyükleri. Yüzükler dua ile takılacağından kızın başına oyalı yazma koymayı unutmaz kayınvalide.Yüzükler bir büyük tarafından dualarla takılıparalarındaki kırmızı kurdele kesilir ve “Başa kadar sürün” demek unutulmaz. Yeni nişanlılar misafirlerin ellerini öpüp hayır duasını alırlar. Kahve içildikten sonra çerezler yenir ve bazı yörelerde def eşliğinde sözlüler oynar. Sepet ile gelen mutluluk evlilik için ilk adımdır ve düğüne kadar başka ritüellerin yerine getirilmesiyledevam eder…

Güzeller güzeli bir Anadolu kızının sepetini götürmek düştü bu seferde bahtımıza; Yeni zamanlarda araba ile gider olmuş hasır sepet, içine mevsimin kasımpatılarını toplayıp demet ettikten sonra, kayınvalideden kalma gümüş paraların sepete konulmasına şahitlik ettikve ala şeker keseleri ile elma şeker toplarına bakıp “Ağızları tatlı düğünleri kutlu olsun”Diyerek sepeti kız evine bıraktık…

 
Etiketler: ESKİDENDİ, -SEPET, GÖTÜRME-,
Yorumlar
Haber Yazılımı